Werkvermijdend gedrag is alleen met een bonus op te lossen. Alleen voor geld gaat men harder werken.

Hoe krijg en behoud ik gemotiveerde medewerkers? Een lastige vraag voor vele werkgevers. Slecht gemotiveerde medewerkers hebben een negatieve invloed op de productiviteit van het bedrijf en dus op het rendement. Niet verwonderlijk is het daarom dat er in de loop der jaren veel onderzoek is gedaan naar arbeidsmotivatie met als doel om de medewerkers te motiveren.

Een visie die in deze onderzoeken naar voren komt, is dat medewerkers voornamelijk worden geprikkeld door geldelijke beloningen, zoals een bonus. Deze stelling is terug te leiden naar het Scientific Management met Frederique Taylor (1856 - 1915) als grondlegger. Het uitgangspunt van deze wetenschappers is dat mensen zijn te beschouwen als rationeel - economische wezens, die hun inspanningen afwegen ten opzichte van een financiële beloning. Om medewerkers te motiveren en gemotiveerd te houden is daarom een beloningssysteem nodig in de vorm van stukloon, provisie en tariefstelsels.

Een tegenhanger van deze theorie is de Human Relations-beweging van Elton Mayo (1880-1949). Deze stroming gaat er in feite van uit dat tevreden en gelukkige mensen een maximale inspanning zullen leveren. Daarom wordt arbeidsmotivatie vooral bevorderd door het creëren van een aantrekkelijke werkomgeving met voldoende aandacht en waardering.

Hetgeen beide visies uit het oog verliezen is dat arbeidsmotivatie per individu kan verschillen. Ook de Human Relations-beweging die met het aandacht geven aan medewerkers in de juiste richting zit, toont geen aandacht aan het feit dat de drijfveren van medewerkers verschillen en in de loop van tijd veranderen.

Beide visies hebben een te eenzijdig beeld over arbeidsmotivatie en plaatsen mensen in een hokje. Het effect daarvan is dat hun methode van motiveren niet het gewenste effect heeft op alle soorten medewerkers en in alle organisaties. Met deze bewustwording zijn diverse andere theorieën ontwikkeld, zoals de verwachtingstheorie van Vroom en de vergelijkingstheorie van Adams. Hun uitgangspunten zijn gebaseerd op het feit dat arbeidsmotivatie een proces van uitwisseling tussen individu en organisatie.

In feite moeten organisaties hun behoefte aan een theorie los durven laten en hun blik meer richten op het individu die ze voor zich hebben. Daar zit immers het probleem dat opgelost moet worden en alleen daar zullen ze het juiste antwoord op hun vraag vinden.
De beste methode om werkvermijdend gedrag op te lossen is door per individu te kijken naar waar de motivatie vandaan komt. Wat vind deze medewerker belangrijk in zijn leven? Waar wil hij naartoe? En uiteraard niet te vergeten, hoe kunnen we ervoor zorgen dat deze medewerker gemotiveerd naar zijn werk toe gaat? Het is van groot belang dat men kijkt naar wie deze medewerker nu echt is. Het moge duidelijk zijn dat een simpele bonus alleen geen antwoord zal geven op deze belangrijke vragen over motivatie.

Esther Wassink
2de jaar student Personeel & Arbeid
Avans Hogeschool ‘s-Hertogenbosch

reageer >